Tuesday, September 27, 2016

पल

अकेले से कुछ पल हैं दिल मे मेहफ़ूज़
खोलू तो आँसू और चेहरा मायूस
हस्ते, मुस्कुराते
उड़ते, लड़खड़ाते
वो पल हैं, तरल हैं
छूटे तो हलचल है
ये गीले पल हैं दिल के पास
फिर से जीने की है आस
हस़रतों की गूंज है
पल जो दिल मे मेहफ़ूज़ हैं

ये ख्वाबों की है साज़िश
कुछ याद़ों की है रंजिश
अंदर उठे तूफ़ान मे फसे हुए कुछ पल है
गर्तों मे हिचकाते बिछड़े कुछ कल है
पर यादों की खनखनाहट की है नुमाइश
कुछ मीठे पलों की है नवाजिश
मन के चमन मे खुशियों की मधूर कूज
पल जो दिल मे है रहे मेहफ़ूज़

गलियों मे मंडराते कुछ पल हैं
छत पे महकती मुलाकातें हैं
बूंदों से झांकती धनक पे बैठे
पत्तों से उलझते
शाखों से सुलझते
किरणों पे सवार हसीन याद़ें हैं
इस मंजर मे खोया सूझबूझ
ये पल रहे सदा इस दिल मे मेहफ़ूज़

Sunday, September 11, 2016

एका संस्कृतीचं विसर्जन

आकाशातून पर्जन्यधारा कोसळत होत्या. त्या सरी जमिनीवर आपटून त्यातून एक विशिष्ट असा ध्वनी निर्माण होत होता. त्याच ध्वनीलहरींना कापत एका तालबद्ध ध्वनीची सुरूवात झाली. आणि हळूहळू त्या तालावर पाय थिरकायला लागले. गुलाल उधळत...गणपती बाप्पा मोरयाची मुक्त आरोळी उठली आणि ढोल-ताशांचा गजर सुरू झाला. ताशांनी वेग धरला आणि अंगावर रोमांच आणणा-या त्या गजरात भक्तगण न्हाऊ लागले. दुतर्फा काढलेल्या रांगोळीच्या मधोमध गणरायाची विसर्जन मिरवणूक निघाली होती. पर्जन्यधारांमुळे भिजलेली ती रांगोळी जास्तच खुलून दिसत होती. फडफडणारा भगवा घेऊन ध्वजपथक रिंगण घालत होतं. मिरवणूक रंगात येऊ लागली होती. तडतडणारा ताशा आणि दुमदुमणारा ढोल मंडळींना बेभान करत होता. वर्षानुवर्षांची परंपराच होती ती. पथकातली मंडळीही जोशात होती. सारंकाही तालबद्ध, शिस्तबद्ध आणि लयबद्ध. विसर्जनाची मिरवणूक असावी तर अशी. डोळ्यांचं पारणं फेडणारी.

तितक्यात ढोल-ताशांना फिका पाडत धरतीला हादरे देत एक आवाज आसंमतात घुमू लागला. मंडळींनी माना आवाजाच्या दिशेने वळवल्या. गणपतीच्या मुर्तीपेक्षाही उंच रचलेल्या स्पीकर्सचं दर्शन झालं आणि एकच जल्लोष झाला. पावलं स्पीकर्स रचलेल्या राशी घेऊन येणा-या ट्रककडे वळायला लागली. गाण्यांच्या तालावर शरीरं हालायला लागली. चित्रविचित्र अंगविक्षेप दिसायला लागले. ट्रकभोवतालची गर्दी वाढली तसा डीजेनं आवाजही वाढवला. त्या आवाजात ढोलाचा घुमारा अन् ताशाची तरी लुप्त झाली. ध्वजपथकाच्या फडकणा-या झेंड्याचा दिमाख उतरला. इतकावेळ मिरवणुकीला बांधून ठेवणारी ती शिस्तबद्धता, लय कुठच्या कुठे पळाली. रांगोळीतला रंग उडून गेला. मिरवणुकीचा साज हरपला. ढोल-ताशा पथकातला जीवच निघून गेला. अस्ताव्यस्त झालेल्या त्या मिरवणुकीने त्याच अवस्थेत मुर्तीचं विसर्जन केलं. संस्कृतीचं विसर्जन त्या वळलेल्या पावलांनी आधीच करून टाकलं होतं.

रवानी

बिखरेे पल है
बिगडी गल है
बरबाद सुरों मे
बिछडे कल है

कुछ पल हारे हैं
बरसते अंगारे हैं
खामोश सरगम मे
गुमसुम सितारे हैं

ढिली सी जुलाहें है
दर्दभरी आहें है
अनगिनत करवटों मे
बेचैन निगाहें है

अधुरी कहानी है
रूठी जुबानी है
कांपते होठों संग
असुवन की रवानी है

न अंदर है न बाहर है
उधडा उधडा सा शहर है
खुद मे ही तू खोया है
खुली आँख जग सोया है

Thursday, September 8, 2016

वलयांकित

ओळखीचे चेहरे एकेदिवशी अचानक गायब झाले की आयुष्यात विरामचिन्हांचा पाऊस सुरू होतो. कधीकाळी कुठे दिसलेले, भेटलेले, गवसेलेले चेहरे अकस्मात निर्विकार होतात. आणि अनेक प्रश्न मागे ठेऊन जातात. त्या निरूत्तर प्रश्नचिन्हांचा अर्थ लावत बसण्यात मग त्या चेह-यांना जवळून पाहिलेले इतर चेहरे गढून जातात. अर्थ काही लागत नाही कारण त्या प्रश्नांची उत्तरं फक्त त्या निर्विकार चेह-याकडेच असते. गळफास आवळताना अडकलेल्या श्वासातून फेकले जाणारे प्रश्न चार भिंतींवर कोरले जातात. शरीरापासून वेगळं होण्याचा आत्म्याचा आटोकाट प्रयत्न सुरू असतो. आर्त-शांत किंकाळ्या आतल्या आत कोंडल्या जातात. आणि मग या संघर्षात त्या काळ्याकुट्ट मृत्यूचा विजय होतो. त्याचा तो तसा विजय व्हावा हीच त्या चेह-याची इच्छा असते. 

पुलाखालच्या त्या वलयांकित दुनियेतला काळ्या वर्णाचा तो चेहरा. काळीकुट्ट दाढी आणि त्यात लपलेलं ते मिश्किल हास्य. वलयं काढण्यासाठी येणा-या अनेक अनोळखी चेह-यांमधला हा एक ओळखीचा चेहरा. ओळख कशी झाली ठाऊक नाही. पण थोडासा वाचनवेडा. आवडलेलं लिखाण वाचून फोन करून प्रतिक्रिया देणारा. उगीचच उर्दूतून अलविदा करणारा. दाढीतून डोकावणा-या हास्यामागची दुनिया कधी त्याने कळू दिली नाही. चेहरा हसरा आहे त्यामुळे कुणी त्या दुनियेत शिरायचे कष्टही घेतले नाहीत. कधीमधी काही गोष्टी कानावर पडायच्या पण त्याकडे फारसं लक्ष दिलं नाही. कदाचित तेव्हा ते द्यायला हवं होतं. पण प्रत्येक चेहरा वाचायचा नसतो. काही चेहरे हे फक्त चाळायचे असतात, पुस्तकांसारखे. हा चेहरा वाचायला हवा होता.

एक वलय अदृश्य झालं. विश्वनाथ, पक्या, जरासंध आणि आता हा कृष्णवर्णीय चेहरा. प्रत्येकाच्या कथा वेगळ्या, प्रत्येकाच्या व्यथा वेगळ्या. मोहरे ही वेगळे आणि त्यांचे चेहरे ही. प्रत्येकाचा सहवास वेगळा अन् प्रत्येकाचा प्रवास वेगळा. पण साम्य एकच आणि ते म्हणजे मागे ठेऊन गेलेले मूक प्रश्न. 

"खुदा हाफिज़, खुदा तुझे महफूज रखे " म्हणत तू त्या वलयांकित दुनियेतून काही काळासाठी निरोप घ्यायचास. आत्ताचा निरोप हा निरंतर काळासाठी घेतलास. ते ही न सांगता. "हम तो महफूज है भाई, लेकिन यह तहरीर पढने के लिए तुम अब मयस्सर नही|"

Thursday, September 1, 2016

छूटेगा

छूटेगा छूटेगा छूटेगा
तेरे हाथ से
तेरी बात से
तकदीर से
जंजीर से
वक्त फिसलता जाएगा
बस्स यादें हाथ दे जाएगा

दिल मे दबाए कुछ ख्वाब है
मन मे छुपाए जवाब है
खुद से पूछे कईं सवाल है
ना जाने ऐसा क्यों हाल है

तेरी यह परछाईयाँ
डसने लगी तन्हाईंयाँ
यादों की तेज बर्छियाँ
बढने लगी हैं दूरियाँ

छत पे सुलगती कुछ बातें हैं
होठों पे सजती हसीन रातें हैं
बाहों मे पिघली मुरादें हैं
झुल्फों मे महकी बरसातें हैं

वक्त ये मंजर कुचल देगा
बदले मे दर्दभरे पल देगा
इन्हे जी ले अभी
इन्हे पी ले सभी
जो छूटेगा ना फिर कभी तेरा होगा