Wednesday, December 7, 2016

कहानी

वो सपनें बोता रहा
वो यादें बुनती रही
वो चाँदनियाँ जोड़ता रहा
वो चाँद से जुड़ने लगी
उस रात ने कैसा जादू किया
एक कहानी रंगने लगी

हर लम्हा एक सैलाब था
हर पल भी बेताब था
हवाओं में थी कश्मकश
महकी-बहकी थी वो दिलकश
उस माहौल ने मदहोश किया
एक कहानी सजने लगी

वो आँखों में डूब गया
वो बातों में खो गयी
वो लफ़्जो में सुलगता गया
वो सुरों में पिघलती गयी
उस सरगम में तार छेड़ गयी
एक कहानी गुनगुनाने लगी

होठों पे थमीं कुछ बात थी
मध्धम चली चाँदनी रात थी
सीने में पला था एक शरार
एक सांस ने कर दिया आश्कार
बस, महक उठा सारा जहाँ
वो कहानी खिलने लगी

Wednesday, November 23, 2016

अब तक खफ़ा है मुझसे?

बातों ने कैसी की रूसवाई
जुंबिशों में बसी बेवफ़ाई
रातों ने चुरा ली परछ़ाई
मेरा यार खफ़ा है मुझसे

चाँद सितारों की महफ़िल में आधे अधुरे ख्वाब थे
सवालों में उलझे कुछ टूटे फूटे जवाब थे
तेरी रफाकत में हम भी कभी नवाब थे
यूं मुँह मोड़ के तुम किस गली चल दिये
मेरा यार खफ़ा है मुझसे

न जाने किस लम्हे ने की गुस्ताखी
गिर पड़े पल, जरा सी आवाज़ भी न की
चींखती खामोशी कोमल हाथों पे रखी
धीमें कदमों से किस शहर तुम चल दिये
मेरा यार खफ़ा है मुझसे

चल पड़े हैं इस खलिश को साथ लेकर
हर क़ुरबत को तनहा छोडकर
खुद से लड़ झगडकर, सायों से झुंझकर
हर गली, हर शहर तुझे ढूंढने
यार, अब तक खफ़ा है मुझसे?

इस कदर है तेरी आदत
के तेरी महकती सांसो में खो जाना है इक रिवायत
तेरी खामोशी से है वीरान इस दिल की रियासत
बेचैन धडकनोंं की है ये अनजान सियासत

Thursday, November 17, 2016

क्या एक बार फिर मिलोगी?

चाँद तले दो नैन जले, बुनते कुछ यादें हम चले
उन रातों को रोशन करने क्या एक बार फिर मिलोगी?

फिसलते कदमों को सहारा देती फिसलती उंगलियाँ
हाथ थामकर बाहें खोली हसीन सिसकियाँ
छाँव तले कंधे पर सर रखे मुस्कुराती तितलियाँ
उस रंगीन महफ़िल में शामील हुई पेड़-पत्तियाँ
तेरी हसीं की गूँज मे झूम उठी वो शाम हसीन करने 
क्या एक बार फिर मिलोगी?

बिन बोले लफ्जों में सुलगती कहानियाँ
किनारे पर रेत में बिखरी मदहोश मस्तियाँ
तेरे होठों पर मीठे गीतों की सुरीली फुलझड़ियाँ
बारिश की बूंदों में भीगी नर्म-गर्म खामोशियाँ
महकती बाहों मे लिपटे उन अनगिनत पलों को जीने
क्या एक बार फिर मिलोगी?

बाली संग झुमती तेरी नटखट मुस्कान
डाडा की बातें रंग लाये हर शाम
झुल्फों में फसा मेरा खुला आसमान
तेरी गोद में पुरे हो जाये हर अरमान
अनगिनत बेतुकी बचकानी बदमाशियां करने
क्या एक बार फिर मिलोगी?

(अंजना भट्ट की माँ....क्या एक बार फिर मिलोगी? से प्रेरित)

Tuesday, October 25, 2016

होने दे सुबह

तेरी मंज़िल खोले बाहें
चल हसते-गाते राहें
मौसम भी संग है सारे
कुछ कह रहे है ये तारे

न रूकने दे कदम
भूला दे सारे गम
हर मुश्किल को निगल कर तू निकल
होने दे सुबह, खुलने दे पंख
किरनों के संग तू बादलों पे चल
वादियों में घूम, हवाओं संग झूम
आसमाँ को चूम, तू जी ले हर पल

खुशियों के बरसे मोती
जुगनू बन जाये ज्योति
हर दिन रंग लाये होली
सौगातें भर दे झोली

ऐसा हो ये सफ़र
साया हो हमसफ़र
यादों को बाँध के तू फिर निकल
होठों पे हसीं, दिल मे जगी
ख़्वाबों की टोली तू संग ले के चल
गिर जा कभी, संभल जा कभी
थाम ले उसे, जो कहे ऐसी गल

वो है तेरा जो है तुझमे
समझ़ ले, ना दे बुझने
उम्मीदों के ये शोले
बो देना थोडे मुझमे

Monday, October 3, 2016

अनोखी दुनिया

धुएँ में लहराती खयालों की अनोखी दुनिया

सफेद लकीरों से झाँकते कुछ चेहरे
अनदेखे, अनगिनत, गुमनाम चेहरे
घने अंधेरों में उठी लकीरों की लहरें
अपने ही इंतिज़ार में दूर बैठे सबेरे
बुझी बत्तियों में महकती चद्दर ओढे दुनिया
धुएँ मे लहराती खयालों की अनोखी दुनिया

आँसूओं की रवानी में डुबे कुछ ख्वाब
खिलखिलाती मुस्कानों पर बूने कई ख्वाब
रेशमी लिबासों में लिपटे अनसुने जवाब
रंगीन खयालों में बजता सुरीला रबाब
सर्द रातों में सिसकती रूमानी दुनिया
धुएँ में लहराती खयालों की अनोखी दुनिया

पूनम के चाँद में जगमगाती हसीन सादगी
टिमटिमाते तारों संग चमचमाती सादगी
झील-झरनों में बहती बहकती दीवानगी
पेड़-पत्तों की छांव से गुज़रती जिंदगी
गहरे धुंध में मदहोश सारी दुनिया
धुएँ में लहराती खयालों की अनोखी दुनिया

Tuesday, September 27, 2016

पल

अकेले से कुछ पल हैं दिल मे मेहफ़ूज़
खोलू तो आँसू और चेहरा मायूस
हस्ते, मुस्कुराते
उड़ते, लड़खड़ाते
वो पल हैं, तरल हैं
छूटे तो हलचल है
ये गीले पल हैं दिल के पास
फिर से जीने की है आस
हस़रतों की गूंज है
पल जो दिल मे मेहफ़ूज़ हैं

ये ख्वाबों की है साज़िश
कुछ याद़ों की है रंजिश
अंदर उठे तूफ़ान मे फसे हुए कुछ पल है
गर्तों मे हिचकाते बिछड़े कुछ कल है
पर यादों की खनखनाहट की है नुमाइश
कुछ मीठे पलों की है नवाजिश
मन के चमन मे खुशियों की मधूर कूज
पल जो दिल मे है रहे मेहफ़ूज़

गलियों मे मंडराते कुछ पल हैं
छत पे महकती मुलाकातें हैं
बूंदों से झांकती धनक पे बैठे
पत्तों से उलझते
शाखों से सुलझते
किरणों पे सवार हसीन याद़ें हैं
इस मंजर मे खोया सूझबूझ
ये पल रहे सदा इस दिल मे मेहफ़ूज़

Sunday, September 11, 2016

एका संस्कृतीचं विसर्जन

आकाशातून पर्जन्यधारा कोसळत होत्या. त्या सरी जमिनीवर आपटून त्यातून एक विशिष्ट असा ध्वनी निर्माण होत होता. त्याच ध्वनीलहरींना कापत एका तालबद्ध ध्वनीची सुरूवात झाली. आणि हळूहळू त्या तालावर पाय थिरकायला लागले. गुलाल उधळत...गणपती बाप्पा मोरयाची मुक्त आरोळी उठली आणि ढोल-ताशांचा गजर सुरू झाला. ताशांनी वेग धरला आणि अंगावर रोमांच आणणा-या त्या गजरात भक्तगण न्हाऊ लागले. दुतर्फा काढलेल्या रांगोळीच्या मधोमध गणरायाची विसर्जन मिरवणूक निघाली होती. पर्जन्यधारांमुळे भिजलेली ती रांगोळी जास्तच खुलून दिसत होती. फडफडणारा भगवा घेऊन ध्वजपथक रिंगण घालत होतं. मिरवणूक रंगात येऊ लागली होती. तडतडणारा ताशा आणि दुमदुमणारा ढोल मंडळींना बेभान करत होता. वर्षानुवर्षांची परंपराच होती ती. पथकातली मंडळीही जोशात होती. सारंकाही तालबद्ध, शिस्तबद्ध आणि लयबद्ध. विसर्जनाची मिरवणूक असावी तर अशी. डोळ्यांचं पारणं फेडणारी.

तितक्यात ढोल-ताशांना फिका पाडत धरतीला हादरे देत एक आवाज आसंमतात घुमू लागला. मंडळींनी माना आवाजाच्या दिशेने वळवल्या. गणपतीच्या मुर्तीपेक्षाही उंच रचलेल्या स्पीकर्सचं दर्शन झालं आणि एकच जल्लोष झाला. पावलं स्पीकर्स रचलेल्या राशी घेऊन येणा-या ट्रककडे वळायला लागली. गाण्यांच्या तालावर शरीरं हालायला लागली. चित्रविचित्र अंगविक्षेप दिसायला लागले. ट्रकभोवतालची गर्दी वाढली तसा डीजेनं आवाजही वाढवला. त्या आवाजात ढोलाचा घुमारा अन् ताशाची तरी लुप्त झाली. ध्वजपथकाच्या फडकणा-या झेंड्याचा दिमाख उतरला. इतकावेळ मिरवणुकीला बांधून ठेवणारी ती शिस्तबद्धता, लय कुठच्या कुठे पळाली. रांगोळीतला रंग उडून गेला. मिरवणुकीचा साज हरपला. ढोल-ताशा पथकातला जीवच निघून गेला. अस्ताव्यस्त झालेल्या त्या मिरवणुकीने त्याच अवस्थेत मुर्तीचं विसर्जन केलं. संस्कृतीचं विसर्जन त्या वळलेल्या पावलांनी आधीच करून टाकलं होतं.

रवानी

बिखरेे पल है
बिगडी गल है
बरबाद सुरों मे
बिछडे कल है

कुछ पल हारे हैं
बरसते अंगारे हैं
खामोश सरगम मे
गुमसुम सितारे हैं

ढिली सी जुलाहें है
दर्दभरी आहें है
अनगिनत करवटों मे
बेचैन निगाहें है

अधुरी कहानी है
रूठी जुबानी है
कांपते होठों संग
असुवन की रवानी है

न अंदर है न बाहर है
उधडा उधडा सा शहर है
खुद मे ही तू खोया है
खुली आँख जग सोया है

Thursday, September 8, 2016

वलयांकित

ओळखीचे चेहरे एकेदिवशी अचानक गायब झाले की आयुष्यात विरामचिन्हांचा पाऊस सुरू होतो. कधीकाळी कुठे दिसलेले, भेटलेले, गवसेलेले चेहरे अकस्मात निर्विकार होतात. आणि अनेक प्रश्न मागे ठेऊन जातात. त्या निरूत्तर प्रश्नचिन्हांचा अर्थ लावत बसण्यात मग त्या चेह-यांना जवळून पाहिलेले इतर चेहरे गढून जातात. अर्थ काही लागत नाही कारण त्या प्रश्नांची उत्तरं फक्त त्या निर्विकार चेह-याकडेच असते. गळफास आवळताना अडकलेल्या श्वासातून फेकले जाणारे प्रश्न चार भिंतींवर कोरले जातात. शरीरापासून वेगळं होण्याचा आत्म्याचा आटोकाट प्रयत्न सुरू असतो. आर्त-शांत किंकाळ्या आतल्या आत कोंडल्या जातात. आणि मग या संघर्षात त्या काळ्याकुट्ट मृत्यूचा विजय होतो. त्याचा तो तसा विजय व्हावा हीच त्या चेह-याची इच्छा असते. 

पुलाखालच्या त्या वलयांकित दुनियेतला काळ्या वर्णाचा तो चेहरा. काळीकुट्ट दाढी आणि त्यात लपलेलं ते मिश्किल हास्य. वलयं काढण्यासाठी येणा-या अनेक अनोळखी चेह-यांमधला हा एक ओळखीचा चेहरा. ओळख कशी झाली ठाऊक नाही. पण थोडासा वाचनवेडा. आवडलेलं लिखाण वाचून फोन करून प्रतिक्रिया देणारा. उगीचच उर्दूतून अलविदा करणारा. दाढीतून डोकावणा-या हास्यामागची दुनिया कधी त्याने कळू दिली नाही. चेहरा हसरा आहे त्यामुळे कुणी त्या दुनियेत शिरायचे कष्टही घेतले नाहीत. कधीमधी काही गोष्टी कानावर पडायच्या पण त्याकडे फारसं लक्ष दिलं नाही. कदाचित तेव्हा ते द्यायला हवं होतं. पण प्रत्येक चेहरा वाचायचा नसतो. काही चेहरे हे फक्त चाळायचे असतात, पुस्तकांसारखे. हा चेहरा वाचायला हवा होता.

एक वलय अदृश्य झालं. विश्वनाथ, पक्या, जरासंध आणि आता हा कृष्णवर्णीय चेहरा. प्रत्येकाच्या कथा वेगळ्या, प्रत्येकाच्या व्यथा वेगळ्या. मोहरे ही वेगळे आणि त्यांचे चेहरे ही. प्रत्येकाचा सहवास वेगळा अन् प्रत्येकाचा प्रवास वेगळा. पण साम्य एकच आणि ते म्हणजे मागे ठेऊन गेलेले मूक प्रश्न. 

"खुदा हाफिज़, खुदा तुझे महफूज रखे " म्हणत तू त्या वलयांकित दुनियेतून काही काळासाठी निरोप घ्यायचास. आत्ताचा निरोप हा निरंतर काळासाठी घेतलास. ते ही न सांगता. "हम तो महफूज है भाई, लेकिन यह तहरीर पढने के लिए तुम अब मयस्सर नही|"

Thursday, September 1, 2016

छूटेगा

छूटेगा छूटेगा छूटेगा
तेरे हाथ से
तेरी बात से
तकदीर से
जंजीर से
वक्त फिसलता जाएगा
बस्स यादें हाथ दे जाएगा

दिल मे दबाए कुछ ख्वाब है
मन मे छुपाए जवाब है
खुद से पूछे कईं सवाल है
ना जाने ऐसा क्यों हाल है

तेरी यह परछाईयाँ
डसने लगी तन्हाईंयाँ
यादों की तेज बर्छियाँ
बढने लगी हैं दूरियाँ

छत पे सुलगती कुछ बातें हैं
होठों पे सजती हसीन रातें हैं
बाहों मे पिघली मुरादें हैं
झुल्फों मे महकी बरसातें हैं

वक्त ये मंजर कुचल देगा
बदले मे दर्दभरे पल देगा
इन्हे जी ले अभी
इन्हे पी ले सभी
जो छूटेगा ना फिर कभी तेरा होगा

Friday, July 29, 2016

अंदरूनी

आखों मे क्यों नमी है
सपनों की क्या कमी है
जिंद़गी बडी प्यारी है
अपनी ही ये जमीन है

गुज़रा हुआ वक्त बीत है
बहती हवा तेरा मीत है
किसको पता, अब तू ही बता
मंजिल मिले ऐसी रीत रे

बिखरे ख्वाबों को समेट ले
उझडे बागों को सवाँर ले
थोड़ा मटक, जमी धूल तू झटक
गम की बूंद़ों को निगल ले

अरमानों की फैली क्यारियाँ
मंडराये उम्मीदों की परियाँ
जुगनू जुटा, जरा रोशनी लुटा
होठों पे सजे मीठी लोरियाँ

ढूंढे बाहर किसको यह नजर
चलता रह राही तू इस डगर
अंदर तू झाँक, थोडा रूह को भी ताक
तुझ को पुकारे शाम-ओ-सहर

Tuesday, July 19, 2016

झूठ

झुठा है जग सारा
इक पंछ़ी उड़ता हारा
पर अटक रहे
पैर झटक रहे
सुखी ड़ाली पर
ख्वाब लटक रहे
मंजिल ने मुँह पर मारा
थप्पड लाल करारा

आसमान को छूने, भर ली थी लंबी उडान
बाजू मे जोर भी था, और जेब मे खूब अरमान
मौसम का साथ न था, ना था अपनों का हाथ
राह ने जो मारी लाथ, रह गयी अधुरी बात

मक्कारों की है दुनिया
होठों पे बसते झूठ
मकडी की जाल मे फस के
सपनों की कर दी लूट
नकाबों की चद्दर तले
मिटाए जिस्म की भूख
दर्द की लहरों पर बिखरे
नकली मोतीयों के सुख

झुठी सारी रीत
झूठ मे सबकुछ चीत
झूठ से कैसे मिलती जीत
जब सच ही हो भयभीत

Wednesday, June 15, 2016

दानव

दोज़ख हूं मय मानव हूं
भीतर बैठा दानव हूं
ना राम बसा
न रहिम बसा
मत्त-उन्मत्त रावन है हसा

चीरहरण का जाल बिछ़ाये
चौसर पर फासे गिर जाए
दुर्योधन मैं
दुःशासन मैं
कपट-हरामी शकुनी भी मैं

भयभीत करूँ
सब चीत करूँ
ना रहम करूँ
जग खतम करूँ
कहीं घांव करूँ
कुछ राख करूँ
इक भीषण युद्ध
आरम्भ करूँ

चींखों का बज जाए डंका
खून की होली खेले लंका
सूं सूं करते बाण चले
तलवारों से चीर गले
हाथी-घोडे कुचल चले
धर्म की सेना उछ़ल चले, उछ़ल चले

भीतर का यह दानव है
उपर का यह मानव है
कभी दानव है
कभी मानव है

Tuesday, June 7, 2016

बचपन

हल्ला मचाये किसी आंगन की मिट्टी
खुशियों की गोली लिए नन्हीसी मुठ्ठी

गोली की बोली बतलाए मीठे सपने
कंचो की टक्कर मे मद़होश अपने

उड़ने की चाह लिए दौडे़ दिनभर
दा़दी की गोद़ ही क्यारी रातभर

चुस्की मे डुबती शामें अनगिनी
तारों मे छुपी पहेली अनसुनी

मांजे मे उलझा मासूम शोरगुल
बारीश की बूंदों मे हो गये हम चुल्ल

खरोंचो के द़ाग से झांकता बचपन
खट्टी इमली मे लिपटा बचपन
मिठी लोरियों मे गुंजता बचपन
जामून के पेड़ मे अट़का बचपन

Sunday, May 29, 2016

झेंडा, पेंढा, मेंढा आणि अजेंडा

रावणहत्ता हे वाद्य म्हणे रावणाने स्वतःच्या हाताच्या नसांनी बनवलं होतं. खरं खोटं रावण जाणे. पण देवाला प्रसन्न करवून घेण्यासाठी असं काहीतरी हटके करावं लागतं ही शिकवण महत्त्वाची. बाकी काही असो पण पूर्वीचे लोक भारी. काहीतरी भन्नाट डोकं वापरून देवाला खूष करायचे. देवसुद्धा खूश (खूश किंवा खूष या दोन्हीपैकी कोणताही शब्द वापरला जाऊ शकतो. तो कधी, केव्हा, कुठे वापरायचा हे ज्याचं त्याने ठरवावं) होऊन हसत हसत भक्तासमोर यायचा. तो मागेल ते त्याला द्यायचा. हीच संस्कृती पुढे जाऊन कार्पोरेट कल्चर बनली असा विचार काही थोर मंडळी करतात. असो. वरील शिकवण घेत असताना काही लॉजिकल प्रश्न निर्माण होतात. ते असे की जर हाताच्या नसा गेल्या तर मग तो हात पुढे वापरता येऊ शकतो का? त्या हातात तेवढी शक्ती उरेल काय? रावणाचा तो हात निकामी झाला का? देव प्रसन्न झाल्यावर रावणाने वर म्हणून जे काही मागितलं ते त्याला मिळालं असेलच, पण त्यासोबत बायडिफॉल्ट-वर म्हणून हाताच्या त्या नसा देवाने त्याला परत केल्या असतील काय? जर का शेवटच्या प्रश्नाचं उत्तर होय असं असेल तर मग आधीचे प्रश्न मिटलेच. पण जर उत्तर नकारार्थी असेल तर मग पुढे काय? रावण तसाच लढला का रामाशी? तसं असेल तर मग रामाने रडीचा डाव खेळला असंच म्हटलं पाहिजे. असो. रामायण अभ्यासकांनी कृपया यावर प्रकाश टाकावा.

रावण म्हणजे राक्षस, भूतं वगैरे अवली जीवांचा राजा. हे भूत, राक्षसं, पिशाच्च, हडळी, जख्खीणी, मु्ंज्या, समंध वगैरे मंडळींचं कॅरेक्टरायझेशन जबरदस्त आहे. ज्याच्या कुणाच्या डोक्यातून ही कल्पना निघाली त्याला "नरकरत्न" पुरस्कार दिला गेला पाहिजे. "भूतं म्हणजे एखाद्याने केलेल्या पापांमधून तयार झालेली नकारात्मक ऊर्जा" अशी व्याख्याही आहे म्हणे. याचा अर्थ भूतं हा विषय भौतिकशास्त्रात शिकवला गेला पाहिजे. भौतिकशास्त्र म्हणजे भवतालचं शास्त्र असा एक गैरसमज लहानपणी होता. त्यालाच छेद देणारा दुसरा गैरसमज म्हणजे भवताल हा त्रिताल, झपताल, एकताल यांच्याच पंगतीतला एक ताल असावा असंही वाटायचं. वाटण्याला काही मर्यादा नसतात हो. लहानपणी काय वाट्टेल ते वाटायचं. अगदी आत्तासुद्धा कुणालाही काहीही वाटू शकतं. आणि तसं ते वाटू द्यावं. ह्या अशा अमर्याद वाटण्यामुळेच असामान्य कलाकृती घडत असतात म्हणे. एकूणच साहित्याचे जे काही प्रकार आहेत त्यामध्ये "काहीही" हा एक प्रकार समाविष्ट व्हावा यासाठी एक मोठी चळवळ उभी करणं गरजेचं आहे. ज्यामध्ये अशा कलाकृतींना स्थान मिळेल. ललित, कविता, कथा, कादंब-या, आत्मचरित्र वगैरे प्रकारांसोबतच काहीही या साहित्यप्रकाराचा वाचकवर्ग मोठा आहे. आणि तो दिसामासी (हा शब्द क्वचितच वापरला जातो) वृद्धिंगत (हाही शब्द फारसा वापरला जात नाही) होत चालला आहे. काहीही या वर्गात अगदी नवजात बालकाच्या साहित्यापासून ते शेवटचे श्वास घेणा-या पांढरकेशांच्या साहित्यापर्यंत कशाचाही अंतर्भाव (हा शब्द ब-यापैकी वापरला जातो) होऊ शकतो.

असो. तर भुतं हा उर्जेचाच एक प्रकार आहे. आणि लॉ ऑफ कॉन्झर्व्हेशन ऑफ एनर्जीनुसार एका ऊर्जेचं दुस-या ऊर्जेत रूपांतर होऊ शकतं, ऊर्जा संपत वगैरे नाही हे भुतांनाही लागू होऊ शकतं. याचा अर्थ एका भुताचं दुस-या भुतात रूपांतर होतं असं नाही. तर माणसाचं, प्राण्यांचं, जीवाणू-विषाणूंचं भूत होतं आणि भुताचा पुन्हा माणूस, प्राणी, जीवाणू-विषाणू. (माणूस-भूत-प्राणी, प्राणी-भूत-माणूस, जीवाणू-भूत-माणूस, प्राणी-भूत-विषाणू ह्या आणि अशा साखळ्या शक्य आहेत.) हे दुसरं-तिसरं काहीही नसून लॉ ऑफ कॉन्झर्व्हेशन ऑफ एनर्जीच आहे. हा ऊर्जेचा जो काही थोर नियम आहे त्याच्या खोलात गेलं तर मग पुनर्जन्माचं कोडंसुद्धा सुटेल. (ही एक नवीन थिअरी लेखकाने याटिकानी मांडलेली आहे. या थिअरीला लेखकाने झेंडा-पेंढा-मेंढा थिअरी असं नाव दिलेलं आहे. हे नाव याआधी कुणीच वापरलेलं नाही त्यामुळे प्रचलित व्हायला सोपं जाईल.)

या थिअरीच्या आधारे पुनर्जन्म झालाच तर तेव्हा माणूस न होता गेंडा व्हावं यासाठी देवाला प्रसन्न करून घेण्यात येणार आहे. गेंडा हा जबरदस्त चतुष्पाद आहे. बलवान, शक्तीमान, ताकदवान असूनही त्याचा फालतू माज मारत नाही. जंगलातल्या कुरणामध्ये संथगतीने गवत खात असतो. आपलं काम करावं आणि बाजूला व्हावं ही त्याची साधी रीत. ताशी सदतीस सेंटिमीटर या वेगाने चालूनही त्याच्या आयुष्यात काहीही प्रॉब्लेम्स नसतात. "उशीरा का आला?" असा सवाल त्याला कुणी करत नाही. वाघ, सिंह, बिबळ्या, चित्ते वगैरे नरभक्षक प्राणी गेंड्याच्या वाटेला जात नाहीत. अहो इतके शूरवीर असूनही गेंड्याची कातडी (उगीच काही लोकांची नावं आली डोक्यात) काही त्यांना फाडता येत नाही. हत्ती-गेड्यांची झुंजसुद्धा दुर्मिळच. लहान मुलांना जसं दात नीट आणि निरोगी यावेत यासाठी रबर चावायला देतात तसं जंगलातले प्राणी त्यांच्या लहानग्यांना गेंड्याच्या मांड्या चावायला देतात. गेंडासुद्धा त्याला काहीही आक्षेप नोंदवत नाही. तो निवांत गवत खात असतो. कसली घाई नाही, फुकाची धावपळ नाही, कुणीतरी झडप घालतंय या भीतीने सतत कान टवकारणं नाही, दचकणं नाही, आहे शिंग म्हणून उगीचच ह्याला मार त्याला मार असला प्रकार नाही, शक्ती आहे म्हणून दे धडक वगैरे चावटपणा नाही. सारं कसं फुरसतीत, आरामात, सुशेगाद, रविवारसारखं. आयुष्यात काही त्रासच नाही. जगावं तर गेंड्यासारखं. 

हे असं आयुष्य लाभावं म्हणून  देवाला प्रसन्न करण्यासाठी एखादी हटके, भन्नाट तपश्चर्येचा पर्याय सुचवावा. वर मागताना पर्याय सुचवणा-यांसाठी काही टक्के बाजूला ठेवले जातील.

( टीप - शीर्षक आणि त्याखालचा मजकूर यांचा संबंध असलाच पाहिजे असा नियम "काहीही" ह्या साहित्यप्रकारात नाही.)

Friday, May 27, 2016

सफर

न जाने ये कैसा तन्हा सफर है |
इक साया ही तो हमसफर है |

सुखे पत्तों पर बहके कदम है |
बौराई राहों पर गिरते हरदम है |
मैलों बिछी तीखे काटों की चद्दर है |
उसमे अटका बिखरा मुकद्दर है |
हाथ छोडे अपना सहर है |
जाने ये कैसा तन्हा सफर है |

कानों मे सन्नाटे की गूंज है |
आँखो मे टूटे सपनों के बूंद है |
होठों पे लफ्जों का तुफान है |
कंधों पर बोझ बना फटा आसमान है |
जख्मों पर मरहम बेअसर है |
जाने ये कैसा तन्हा सफर है |

ना मंजिल का ठिकाना है |
बीते वक्त का उधार चुकाना है |
नजर न आये रोशनी कहीं |
चल दिया अंधेरा वहीं |
गिरती-फिसलती बेइमान डगर है |
जाने ये कैसा तन्हा सफर है |

कहां से कहां को चला है |
सवालों का दरिया अंदर पला है |
अंगारों पर रखे नंगे पांव है |
कटे दिल पर गहरे घांव है |
छांव मे बसी हसीन कब्र है |
जाने ये कैसा तन्हा सफर है |

Friday, April 22, 2016

गौरैया

पलकों से ज़ब नींद़ टपकती
आँखों में सपने रंग भरते
पीपल की टहनी पर झपकी
लेती गौरैया की बस्ती

खुली चोंच़ पर दा़ने नाचे
बूंद़ बूंद़ से प्यास बुझाती
लुकाछुपी का खेल लगाती
फुद़क-फुद़क कर हस्ती-गाती

फुलों-पत्तों से उड़ जाती
घोस़ले को ठाट-बाट सजाती
तितलियों से दौड़ लगाती
नन्हीसी यह फौज शरारती

चूं चूं चूं कर गाती चीड़ियां
भटके बगियां पर्बत नद़ियां
एक ख़ेल ने बिगडी सद़ियां
खो गयी प्यारी गौरैय्या

फिरसे तू आंग़न मे आ जा
टहनी पर तू गाने गा जा
खिड़की पर झुले लगा जा
यूं हम से तू रूठ़ ना जा

Sunday, January 31, 2016

रांड Returns

रांड - तू फिर आ गया? साला तू ठोकता तो है नही, फिर आता क्यों है?
ठोकनेवाला - तेरे बदन के लिए नहीं आता, तेरे दिमाग का दिवाना हूं| उसी का रोकडा दिया है|
रांड - फालतू की बकबक मत कर| चूपचाप टंकी खाली कर और निकल|
ठोकनेवाला - भेंचोद, किस बात की अकड है बे तुझ मे? बदन ही तो बेचती है|
रांड - अबे घनचक्कर, वो बेचना भी आना चाहिए| सिर्फ खडी रह के पैसा नही मिलता| अकड के खडी रहती हूं इसलिए रोकडा आता है|
ठोकनेवाला - अच्छा! तो तू अकड बेचती है?
रांड - हर बार तू साबित कर देता है की तू च्युतिया है| अकडती हूं इसलिए मेरा बदन बिकता है| खुद को बेचने का तरीका है वो| तुझे घमंड है अपनी अकल पे तो चल कुछ बेच के दिखा| फुटी कौडी भी नही मिलेगी|
ठोकनेवाला - तुझे बडा पता है बेचने के बारे मे| मुझे बदन बेचने की जरूरत नही|  मैं दिमाग बेचता हूं अपना|
रांड - दिमाग का इतना ही गुरूर है तो खडा रह बाजार मे| देखते हैं कितना धंदा कर पाता है|
ठोकनेवाला - तुझे क्या लगता है? बेचना सिर्फ तुझे आता है|
रांड - तुझे आता तो तू मेरी गली मे नहीं दिखता| तू जो करता है उसे बेचना नही कहते; उसे गधामजुरी बोलते हैं| तू जो करता है वो तेरे पेट की भूख मिटाने के लिए| मेरे पास आता है जिस्म की भूख मिटाने के लिए| लेकीन अपने जज्बातों की, अरमानों की भूख तू तब तक नही मिटा पाएगा जब तक तू दिमाग बेचना नही सिखे|

Friday, January 15, 2016

लफ्ज़ नाराज़ है|

छा़यी उदासी आज है
मुरझा़ फुलों का ताज़ है
खुशियों पर गिरी गाज है
न जाने क्यों यह लफ्ज़ नाराज़ है

मन मे ही रो पडे यह लफ्ज
आसूं मे बह गये
जुबान पे लडखडाए यह लफ्ज
होठों मे फस गये

कलम भी सुखी पडी है कोने मे
दर्दभरा एहसास है उनके न होने मे
कैसे तेहरीर करें अब अदब
ना-हासिल है हसीन सिरा अफसाने मे

धूप की मासूम किरने ना-हासिल
टिमटिमाते तारें भी ना-हासिल
रंगीन सपनों की रातें ना-हासिल
तुफान मे फसीं कश्ती को साहिल ना-हासिल
थके पंछी़ को टहनी ना-हासिल
जिस्म को रूह भी हो ना-हासिल
राही को मंझिल हो ना-हासिल
प्यासे को पानी भी ना-हासिल

Thursday, January 7, 2016

गुब्बारे

ख्वाबों को लिए उडे गुब्बारे
रंगबेरंग सपनों को साथ लिये सारे

गुब्बारे मे उडती दोस्ती की कश्ती
तफ्री के झोकों पर झूमती उछलती
यारों को बतलाती कहानी अपनी
भोलीभाली, खट्टीमीठी बातें बनीबनी
बारिश मे भीगी सुनहरी कहानी
ओस की बुंदों मे यादें सुहानी
गुब्बारे के रंग मे खोयी
दोस्त के आघोश मे सोयी

गुब्बारे मे बसी है इक हसीन कहानी
खुशियों के महल मे सजधज के बैठी रानी
राजा का है इंतजार
फस गया है दूर उस पार
मुश्किलों से झुंझते
महल को ढूंढते
समंदर पार लग गयी राजा की नैय्यां
मुस्कुराई रानी, दिख गये जो सैय्यां

काले बादलों मे उडता गुब्बारा अकेला
अनकही कहानी गोद लिए अलबेला
फडफडाती हवाओं से
कडकडाती बिजली से
लपक-झपक के
उलझ-सुलझ के 
मिला बादलों का काफिला
गुब्बारा जो फुटा, लगा कहानियों का मेला

Tuesday, January 5, 2016

मुलखावेगळा

जांभळाच्या झाडाखालच्या अंगणातून हाका आल्या की पोरं जमायची. आणि नंतर मग नुसता धुडगूस सुरू असायचा. चपला कुठेतरी पडलेल्या असायच्या. गोंगाटाने अंगण भरून जायचं. खेळूनखेळून पायही जांभळे व्हायचे. सूर्य कुठेतरी वरती दिसायचा. तो केव्हा गायब व्हायचा याचं भान नसायचं. चपलांच्या गर्दीतली एक चप्पल मात्र कायम उलटी असायची. ती कुणाची हे सगळ्यांना माहित असायचं. पण कधी कुणी ती सरळ केली नाही. मुळात ती सरळ केली तरी काही वेळाने उलटीच दिसायची. त्यामुळेच कालांतराने मग ती सरळ करायचा नाद पोरांनी सोडून दिला. पण उलट्या चपलेच्या मालकाचा नाद मात्र भारी. नियमांच्या चौकट्या मोडून तो खेळायचा. अगदी झोकून देऊन. खेळ कुठलाही असो, ह्याचे नियमच न्यारे. 

शाळेतही या मालकाचं वागणं त-हेवाईकच. याची टर उडव, त्याची खिल्ली उडव, सतत रूमाल चघळत राहा, हाता-पायावर गणितं लिही, प्रयोगशाळेत भलतेच प्रयोग कर असे याचे उद्योग सतत सुरू. त्यामुळे याला कुणी कधी फारसा जवळ केला नाही. शिक्षकांनीही सतत शिक्षाच केल्या. पण त्याची त्याला काहीच फिकीर नव्हती. ह्याचं रूमाल चघळणं सुरूच. मेंदू तल्लख होता त्यामुळे शाळेत पहिला आला. तसा पहिल्यापासूनच हुशार. आतला मेंदू मोठा आहे हे त्याच्या डोक्याच्या आकारावरून सहज ओळखू यायचं. हुशार माणसं विक्षिप्त असतात म्हणून सगळ्यांनी दुर्लक्ष केलं.

शाळा सुटून तो कॉलेजात गेला तरीही चप्पल उलटीच राहिलेली. त्याला ती उलटीच राहायला हवी होती बहुतेक. जी गत शाळेत होती तीच कॉलेजमध्ये. मात्र त्याच्यासोबतची टाळकी आता बदललेली होती. त्यांना या उलट्या चपलेची ना माहिती होती ना कदर. त्यामुळे उलटी चप्पल हीच त्यांच्यासाठी विरंगुळा बनली. त्या मालकालाही भारी मजा वाटायची. तोही त्या आनंदात डुबक्या मारायचा. 

या डुबक्या मारत असतानाच त्याची जन्मदाती हे जग सोडून निघून गेली. तशी ती जाणार याची कल्पना होतीच. पण याने ते दुःख कधी कुणाला सांगितलं नाही. असाध्य रोग त्या जन्मदात्रीला पोखरत असताना हा सुद्धा आतून पोखरला जात होता. पण चेह-यावर, ओठावर कधी ते आलंच नाही. किंबहुना त्याने ते येऊ दिलं नाही. ज्यादिवशी त्या मातेने जगाचा निरोप घेतला तेव्हा हा मालक ढसाढसा रडत होता. एरवी तोंडात कोंबून ओला होणारा तो रूमाल यावेळी अश्रू शोषून घेत होता. सामान्य माणसाच्या आयुष्यात अचानक काही आघात झाला की त्याचं जीवन पार बदलून जातं म्हणतात. पण हा मुळातच असामान्य होता. चप्पल उलटीच ठेवायची हाच ह्याचा होरा कायम. 

आज इतक्या वर्षांनीही त्याची चप्पल उलटीच आहे. काही मासे हे प्रवाहाच्या विरूद्ध दिशेनेच पोहत असतात. त्यांना मुळी प्रवाहात यायचंच नसतं. अशा माशांना कुणी बळजबरीने प्रवाहात आणलं की ते मासे भिरभिरतात, बिथरतात. त्याचं चित्त भुंग्याप्रमाणे अस्थिर होऊन जातं आणि मग ते संपूर्ण प्रवाहाच अस्थिर करून सोडतात. या माशांना समजून घेण्याचा केविलवाणा प्रयत्न इतर मासे करत असतात. अर्थात तो व्यर्थच असतो.

जांभळाच्या झाडाखाली अंगणात खेळताना अनेकदा आम्ही चपला विसरायचो. दुस-या दिवशी पुन्हा यायचंच आहे म्हणून त्या तशाच तिथे ठेवायचो. पण कधीतरी त्या अंगणातून निघताना आम्ही बालपणच त्या जांभळाखाली विसरलो. उलट्या चपलेचा मालक मात्र ते बालपण आजही खिशात घेऊन मिरवतोय आमच्याकडे कुत्सितपणे बघत.