Saturday, October 27, 2012

भेजादान

पहिली व्यक्ती - अच्छा, म्हणजे बटाट्याच्या भाजीत बटाटा घालावाच लागतो तर. सॉल्लिडच.
दुसरी व्यक्ती - सॉल्लिड काय यात.  नाहीतर काय आंबा घालणार का बटाट्याच्या भाजीत.
पहिली व्यक्ती - हां. तेही आहेच म्हणा. पण मग ती भाजी शिजवण्यासाठी चूल पेटवावी लागत असेल ना.
दुसरी व्यक्ती - नाही. हे सगळं मिश्रण घेऊन ऊन्हात उभं राहायचं. कालांतराने, किती ते सांगता येणार नाही, भाजी तयार होते. फुल्या फुल्या फुल्या...गॅसवर नाहीतर काय बुडावर ठेऊन शिजवणार का.
पहिली व्यक्ती - तसं नाही. म्हणजे त्यासाठी लाकडं किंवा गॅस हवा ना. जळणं किंवा जाळणं आलं ना त्यासाठी.
दुसरी व्यक्ती - स्तःची काही हाडं काढून जाळली तरी चालतं. शेवटी तेवढा त्रास आणि वेळ कमी लागेल. फुल्या फुल्या फुल्या जगात कुठलीही गोष्ट शिजवायला काहीतरी गरम लागतं. सामान्यतः, सामान्य माणूस चूल किंवा गॅस जाळतो.
पहिली व्यक्ती - ओह. ओके. पण मग बटाट्याशिवायही काहीतरी घालत असतील ना भाजीत. का नुसताच बटाटा.
दुसरी व्यक्ती -  तुझ्या फुल्या फुल्या फुल्या. चव काय उधारीने येणारे का भाजीला. मीठ, मसाला, कडीपत्ता इत्यादी. गोष्टी घालाव्या लागतात. फोडणी नावाची एक प्रक्रियाही असते शिजवण्याआधी.
पहिली व्यक्ती - ओह, फोडणी द्यायची असते का आधी. पण मग भाजीला पिवळा रंग कसा येतो.
दुसरी व्यक्ती - कॅमलिनचे वॉटर कलर्स येतात ना. त्यातली पिवळ्या रंगाची बाटली घेऊन त्यातले दोन थेंब टाकायचे.
पहिली व्यक्ती - अय्या, खरंच की काय. मला तर बुवा निळा रंग आवडतो. मी दोन थेंब िनळ्या बाटलीतून टाकेन.
दुसरी व्यक्ती - तुझ्या फुल्या फुल्या फुल्या...भो....च्या......गा.....मा.....चु....चित्रकला सुरू आहे का.....भ....अ...फु.....  हळद नावाचा प्रकार माहित्येय का ऐकून......ल....वेड.....  ती लावतात बटाट्याला.
पहिली व्यक्ती -  अय्या, बटाट्याची पण हळद होते का. मज्जाच की.
दुसरी व्यक्ती - चो.... लावतात म्हणजे हळद घालतात यार....म्हणून पिवळा रंग येतो.....फुल्या फुल्या फुल्या...राहू दे.....आपण पिझ्झा ऑर्डर करूया.....भाजी राहू दे.....

रक्तदान श्रेष्ठ दान. देहदान, नेत्रदान करते ती व्यक्ती महान...वगैरे वगैरे....मुळात दान ही गोष्टच भारी. माणसाने दानी असावं, नेहमी कुणाला काही ना काहीतरी देत राहावं. अगदी कर्णासारखं दानशूर नसलं तरी चालेल. कवचकुंडलं नाही तर निदान कवच असलेलं अंडं द्यायला काहीच हरकत नसावी.  पण किती द्यावं याला मर्यादा असावी असं समर्थांनी सांगितलं आहे. (मला माहित नाही खरं कुणी सांगितलंय ते. पण शाळेत असताना एक सर कुठलंही वाक्य समर्थांची फूटनोट लावून द्यायचे. ती सवय लागली.) स्वतःकडचं सारंकाही देऊन फकिर होणं याला दानी म्हणण्यापेक्षा अडाणी म्हणणं योग्य.

असो. इथे खरंतर मुद्दा वेगळा आहे. बटाट्याच्या भाजीच्या पाककृतीवर जो काही बलात्कार वरती झाला, त्यातून अशाच एका दानाविषयी शंका उपस्थित होते. शरीराचा सर्वाधीश असणारा मेंदू नावाचा एक प्रकारही दानाच्या पेटीत जाऊ शकतो का, हा तो प्रश्न आहे. मेंदू गहाण ठेवण्यापेक्षा, कर्णाला लाजवेल अशा प्रकारचा दानशूरपणा भेजादान या प्रकाराला म्हणता येईल का.

खरंतर यात दोन प्रकार आहेत. एक म्हणजे ज्यांनी भेजादान केलं आहे ते आणि ज्यांना या दानाची आवश्यकता आहे ते. वरच्या संवादांमधली पहिली व्यक्ती अशी आहे की जिच्या सहवासात राहिल्यानंतर भेजा गायब असणारी व्यक्ती कशी दिसते या प्रश्नाचं उत्तर सहज मिळू शकते. आता ही जी पहिली व्यक्ती आहे तिने एकतर भेजादान केलं असेल किंवा मग तिला एखाद्या दात्याचा शोध असेल. पण यातून एक गोष्ट मात्र नक्की की दोन्ही प्रकारच्या व्यक्ती एकसारख्याच वागतात. पिंज-यात दिसणा-या वाघाकडे बोट दाखवून हा कोण आहे असा प्रश्न विचारणा-यांना, या प्राण्याला हत्ती म्हणतात आणि त्याने स्वतःला चाबकाचे फटके मारून घेतल्यामुळे शरीरावर चट्टे उमटले आहेत, असं उत्तर खुशाल द्यावं.

स्पष्ट बोलायचं झालं तर केवळ देवाने घडवताना कवटी बनवली म्हणून त्यात जे काही पुरण भरलंय त्याचा वापर केला पाहिजे असा समज असणा-या नाठाळ व्यक्तींच्या सहवासात राहू नये. समर्थांनी म्हटलंच आहे......(समर्थांचं राहू द्या..) समोरच्याने निर्बुद्धपणाचं दर्शन दिल्यास आपण त्याला लाजवेल अशा पद्धतीने निर्बुद्धपणाचं विराटदर्शन द्यावं. त्यातून काही सिद्ध होवो न होवो पण मनासी सुखशांती लाभे. जय जय "लघुवीर" समर्थ.

तात्पर्य - कृपया भेजा भेजादान मे डालें| यहाँ-वहाँ भेजा न फैलाइये| इससे बिमारियाँ फैल सकती है|

Sunday, October 7, 2012

....खळखळाट फार

आज खूप दिवसांनी लिहिण्याचा मूड झाला. का, कसा माहित नाही. काय लिहावं हेही सुचत नाहीए. पण कीबोर्डवर बोटं फिरवावीशी वाटली. आता यातून काय तयार होईल याचा काहीच थांगपत्ता नाही. हे म्हणजे स्वयंपाकघरात गॅसवर भांड ठेवावं आणि कोणती पाककृती करावी हे मनी नसतानाही जे काही मिळेल ते शिजवत बसवण्यासारखं आहे. खरंतर लिहिण्यासारखं, सांगण्यासारखं खूप काही आहे. पण जेव्हा खूप हा शब्द वापरतो तेव्हा त्याची मर्यादा कुठपर्यंत हेच कळत नाही. अमर्यादेला मर्यादेत घालू पाहणारा असा हा एक अमर्यादपणे जगणारा शब्द आहे.

एका टॅक्सीत सुरू झालेला प्रवास अजून सुरूच आहे. न ड्रायव्हर थकलाय, न पेट्रोल संपलंय, न वाटसरू थांबलाय, झोपलाय. गाडीची चाकं नशीबाच्या चक्राशी स्पर्धा करत फिरतायंत. एका कड्यावरून उडी मारून आता काळ लोटला. पण खाली पडायची चिन्हंच नाही. उडायला लागलो का या प्रश्नालाही अर्थ नाही कारण पंखही दिसत नाहीत. तर मग नक्की काय चाललंय. पंख फुटायची प्रक्रिया अजून सुरूच आहे का. की उडण्याची कला अद्याप अवगत झाली नाही असंच म्हणायचं. गाडी नक्की कुठे जातेय हे खुद्द त्या चाकांनाही माहित नाही. प्रत्येकजण आपापलं काम करतोय, प्रामाणिकपणे. गाडी कधीतरी थांबणार हे नक्की आहे. पण दरवाजा उघडून बाहेर पडणारं पहिलं पाऊल कुठे असेल याची यत्किंचितही कल्पना नाही. वा-याची एक झुळूक आली आणि टॅक्सीत बसवून गेली.

जगण्याला अर्थ हवा, एक गहिरता हवी, प्रत्येक गोष्टीच्या अगदी अंतःकरणापर्यंत जाऊन त्याचा विचार करावा आणि जीवनाचा आनंद लुटावा वगैरे संकल्पना नाही हो झेपत आपल्याला. लोकांना वरूनच स्पर्श करून जाणारे जीव आम्ही. आमच्या जगण्याला उथळपणाचा ठप्पा लागलेला. असेनात का उथळ, उथळ पाण्याला खळखळाट फार ही म्हणही आम्ही जगतो. पण या खळखळाटामुळेच तर कित्येकांना तिथे पाणी आहे याची जाणीव होते. अगदी अंतःकरणापर्यंत जाण्यासाठी लागणारी सहनशक्ती नाही आपल्यात. पण लोक तरी कुठे हो नदीच्या दहा फूट आतलं पाणी पितात. वरचंच पितात ना. मग खळखळाटाला आणि उथळपणाला दोष का. झ-याचा खळखळाट असतो हो तो. मस्त, बेफिकीरपणे जगण्याचं जीवंत उदाहरण ते. वरून खाली कोसळतानाही भीत नाही तो. आणि कुणी अडवलंच तर बाजूने सुममध्ये कलटी मारण्याची कलाही अवगत आहेच की. पण तरीही त्याला कल्पना असते की पुढे जाऊन आपल्याला हे शरीर समुद्रात विलीन करायचंय. इथे तर समुद्र आहे की नाही इथपासूनच सुरूवात. विलीन वगैरे पुढच्या भानगडी.

फाट्यावर....सर्वार्थाने कामी येणारा हा एक विचार आणि कृती. काही मोजके जीवजंतू सोडले तर इतरांना फाट्यावर मारत जगणं जमलं पाहिजे. नाही घुसायचंय आपल्याला एखाद्या विषयाच्या खोलात. खोलात जाताना अंधार लागतो आणि आपल्याला अंधाराची भीती वाटते. अंधारातून प्रकाशाकडे वगैरे सगळं ठीक आहे. पण आयुष्यात आधीच उजेड पडला असताना अंधाराची इच्छा का बाळगावी. जिथे गरज आहे तिथे खुशाल खोलात शिरावं. पण प्रत्येकवेळी काय म्हणून. फारफार वरवरचा विचार करता तुम्ही राव म्हणणा-यांची कीव येते आपल्याला. करतो आम्ही वरवरचा विचार, काय म्हणणंय आपलं. तुम्ही खोलात जायच्या गप्पा मारता ते वरून खाली शिडी टाकून. बिनधास्तपणे खोलात जायची आहे का हिंमत. त्या झ-यासारखी वरून खाली निर्भीड उडी मारण्याची ताकद आहे का शरीरातल्या कुठल्याही भागात. असेल तर करून दाखवा, फालतू शब्दांच्या बिया पेरून गप्पांची शेती उगवू नका.

म्हणे काय तर आयुष्यात स्थिरस्थावर नको का व्हायला. आयुष्यात एक तरी अशी गोष्ट दाखवा जी पहिल्यापासून स्थिर आहे, त्या ध्रुवालाही कॉम्प्लेक्स येईल असा स्थिर होऊन दाखवतो. घेता का चॅलेंज. झरा थांबला की पाणी साचतं. ते साचलं की त्यात अनेक गोष्टी साचतात, साठतात आणि नासतात. परिणामी पाणी खराब होतं. म्हणूनच झरा सतत वाहत राहिला पाहिजे, खळखळाट असला पाहिजे आणि कोसळण्याची तयारी पाहिजे.

(एक गोष्ट प्रकर्षाने नमूद करावीशी वाटते. रात्री कधीही कुठेही लिहायला बसलो की अँब्युलन्सचा सायरन कानावर पडतो. हटकून पडतोच. का कोण जाणे.)